आईतवार, ४ कार्तिक, २०७५ (Sun, 21 October, 2018)
विचार
Aug 07, 2015
संविधान राष्ट्र सुहाउँदो कि पार्टी सुहाउँदो ?
शुक्रबार, श्रावन २२, २०७२
संविधान नेपालजस्तो कि पार्टीजस्तो ? यो प्रश्न यसकारण पनि महत्वपूर्ण छ कि संविधान जारी गर्न चार पार्टी हुर्तुरिएर लागिपरेका छन् । ८ वर्ष खेर फाल्ने दलहरु यति हतारमा किन छन् ? यो गम्भीर प्रश्न हो । संविधानका लागि संविधान आउनु र शासकको मुखुण्डोमात्र फेर्नु लोकतन्त्र हुनसक्दैन । लोकतन्त्र संविधानमा कुट कुट भरिनुपर्छ, लोकतन्त्र लोकका घर, आँगन र तिनका अनुहारमा पनि देखिनुपर्छ । लोकतन्त्र उज्यालो हो, लोकतन्त्रको उज्यालो सूर्यको किरणजस्तै समानरुपमा फैलिनका लागि संविधान लोकव्यापी र लोकग्राह्य रुपमा आउनुपर्छ । संविधानमा कुनै राजनीतिक वादको ग्रहण लाग्नुहुन्न ।

संविधान कस्तो ? झुस्स सेता दाह्री भएका बृद्ध सुशील कोइरालाजस्तो कि बिरामी केपी ओलीजस्तो ?संविधान कस्तो ? नेपाली कांग्रेसजस्तो कि एमाले, एमाओवादी, फोरम गणतान्त्रिकजस्तो ?संविधान कस्तो ? सत्ता परिवर्तनकारीजस्तो कि देशको भाग्य र भविष्य निर्माणकारीजस्तो ?संविधान कस्तो ? द्वन्द्व टुंग्याउने दिगो शान्तिजस्तो कि बिबाद बढाउने आगोको फिलिङ्गोजस्तो ?

संविधान घोषणा हुनु भनेको २०६४ को अन्तरिम संविधानलाई नेपालको संविधान २०७२ ले बिस्थापन गर्नुमात्र होइन । संविधानमा देश देखिनुपर्छ । देशको नीति, पद्धति लेखिनुपर्छ, बिधिको शासन र समानताको सन्देश बोकेको हुनुपर्छ र आमजनताको जीवनलाई सहज र सरल बनाउने राज्य छ भन्ने काइदा र फाइदा उल्लेख भएको हुनुपर्छ ।

संविधानमा पार्टी देखिने, देश नदेखिने हुनुहुन्न । संविधानमा नेता देखिने, लोक नदेखिने पनि हुनुहुन्न । जनता छन् र देश छ, देश छ र दल छन् । अर्थात् संविधानमा नेपाल र नेपाली जिवन्त छन् भन्ने प्रष्टै देखिनुपर्छ । त्यस्तो संविधान कागजको खोस्टो होइन, राष्ट्रिय जीवनका प्रत्येक पलमा देखिनसक्छ । जीवनमा देखिने संविधान लेखिनुपर्छ । लेखिएको संविधान राष्ट्रिय जीवनमार्ग बन्नसकोस् ।

कृष्णप्रसाद अधिकारीको हत्या भयो । उनका आमाबाबु नन्दप्रसाद र गंगामायाँले निकै लामो आमरण अनसन बसे । बाबु नन्दप्रसादले अनसन बस्दै ज्यान फाले । उनको लास झण्डै ६ महिनादेखि टिचिङ हस्पिटलको मूर्दाघरमा सडिरहेको छ । गंगामायाँ आज पनि अनसनमा छिन् र सरकार तथा अधिकारकर्मीसँग न्याय नलिइकन मलाई भेट्न नआउनु, म अनसनमै ज्यान फालिदिन्छु भनेर ट्रमा सेन्टरमा निराहार बसेकी छिन् । ‘न्याय हुनुपर्छ’ भन्नेसम्मको आँट नयाँ संविधान बनाउन तम्सेका कुनै दल वा नेताले गर्न सकेनन्, तिनीहरुबाट कति अपेक्षा गर्न सकिएला र ? हुन त जनयुद्धकालदेखि वर्तमान कालखण्डसम्म दण्डहीनता र पार्टी ज्यादतिका अनेक उदाहरण र उद्धरणहरु साक्षी छन्, नेताहरुमा राजनेता बन्ने ल्याकत नै छैन । तैपनि हामी बिकल्पहीन छौं र यिनै दलहरुभित्रबाट सही कामको अपेक्षा गरिरहेका छों । हामी प्रतिक्षारत छौं, एक दिन त यिनीहरुमा बुद्धि बंगारो पलाउला, एकदिन त यिनले राजनीतिक धर्म निभाउलान् ?

विवेक राजनीतिको प्राण हो । राजनीतिमा विद्यमान विवेकले राज्यलाई दण्डहीनताबाट जोगाउँछ, प्रशासनलगायतका सबै क्षेत्रलाई बिबेकशील बन्न मार्गदर्शन पनि गर्छ । बिबेक नभएको राजनीतिले सत्ता र सिंहदरवारमात्र देख्छ, उसका लागि लोभ र स्वार्थ नै जीवनको अन्तिम अभिष्ट बन्नेगर्छ । सही र गलतका विषयमा नेताहरुको विचार र बोलीमा पटकैपिच्छे बिचलन आएको देखिन्छ । लोकतन्त्रमा यो डरलाग्दो प्रसङ्ग हो । किनभने सत्तालोभमा राजनीतिक दलका नेताहरुले अनेक सम्झौता गर्दै आएका छन् । जब सिद्धान्त सम्झौतामा बिलिन हुनथाल्छ, तव लोकतन्त्रको गरिमा, महिमा र इज्जतको मूल्य कौडीका भाउमा झर्छ ।

हो, जनयुद्ध, जनआन्दोलन एउटा लक्ष्य लिएर भएका राजनीतिक आन्दोलन थिए । ती संघर्षले सत्ताको परिवर्तन भयो, तिनलाई सत्ता प्राप्ति पनि भयो । त्यसपछि पनि निरन्तर सम्झौता र सम्झौता मात्र किन भइरहेको छ ? सत्ताको भागबण्डामा सिमित देखिएका सम्झौताहरुको औचित्य शिद्ध हुँदैनन् । किनकि ती सम्झौताहरु गलत हुन् । गलत सम्झौताले देश र दुनियाँलाई पीडामात्र दिन्छ, सुखानुभूति दिदैन । सन्तोष दिदैन ।

कांग्रेसको जन्मजात सिद्धान्त के हो ? त्यसमा पार्टीले कहिले परिवर्तन गर्ने निर्णय ग¥यो ?
एमालेको घोषित नीति के हो ? एमाले त्यही नीतिमा चलिरहेको छ ?
एमाओवादीको पार्टी लाइन के हो ? एमाओवादी पार्टी लाइनमा छ कि नेता लाइनमा चलिरहेको छ ?
अरु भुरे टाकुरे पार्टीहरुमा मौसमअनुसारको ट्यूनिक देखियो भनेर आपत्ति किन उठाइरहनु र ?

वीपी बिते, कांग्रेस ज्यूँदै थियो । जीपीको देहावसान भयो, कांग्रेस पार्टी कायमै छ । पुष्पलाल, मदन भण्डारी, मनमोहन बिते पनि एमाले छ, एमालेका नेताहरुले एमाले सम्हालिरहेका छन् । प्रचण्ड छन् र एमाओवादी पनि तेस्रो ठूलो दलका रुपमा कार्यरत नै छ । जब यी पार्टी छन् भने यिनले आफ्ना पार्टीनीति, पार्टी घोषणापत्रलाई आफ्नो घोषित मार्ग मानेर हिड्नुपर्ने होइन र ? किन विभिन्न दलवीच सम्झौताका नजीरहरु स्थापित गर्दै वर्तमान पुस्तालाई सम्झौता पुस्ता बनाइरहेका छन् ? सम्झौता कहिले कहिले अपरिहार्य हुनसक्छ, सर्वकालिक सम्झौतामा चलिरहने ? निष्ठा, नैतिकता र सिद्धान्तलाई कुल्चेर हिडिरहने ?

राजनीतिक दलहरुवीच अनेक मतभेद हुनसक्छन् । सत्ताप्राप्तिको ग्राह्य, अग्राह्य तरिकामा भतभेद, मनभेद किन छैन ? जसरी पनि सत्ता र शक्ति प्राप्त गर्नु वर्तमान राजनीतिको मूल अभिष्ट बन्नु उचित छ ? यो प्रश्न किन पनि सामयिक छ भने चार दलले १६ बुँदे सहमति गरेर संविधानको खाका तैयार पारे । त्यसैलाई संविधानसभाबाट जनताको रायसुझावका लागि सार्वजनिक गरे । त्यही खाकालाई संविधानका रुपमा जारी गर्ने भनेर वार्ताको बिस्कुन सुकाएर चार दल कोठा भित्र–बाहिर गरिरहेका छन् । कहिले कुरा मिल्यो भन्छन्, कहिले कुरा बाझ्यो भन्छन् । मिल्यो मिल्यो, मिलेन मिलेनको भ्रमजालले जनताका आँखा, कान टट्टाइसके । ०६५ सालदेखिको यो क्रम ०७२ साल साउनसम्म पनि जारी छ । ९० प्रतिशत सहमति भएको उहिल्यै, बाँकी १० प्रतिशत सहमति खोज्न यत्रो महाभारत ?

र, ६ सय १ जनाको संविधानसभामा संविधानका अन्तरवस्तुमा बृहद छलफल गराउन चार ठूला दल तैयार छैनन् । आफैवीच पहिला सम्झौता गर्ने अनि त्यसैलाई संविधानसभामा छिराएर पास गर्ने यिनको ध्येय रहेको छ ।

संविधान आउनैपर्छ । तर प्रश्न छ– संविधान कस्तो ?
चार दलले चाहेजस्तो कि देशको आवश्यकताजस्तो ?
चार दल देखिने कि सिंगो मुलुक लेखिने ?
चार ठूला नेता खुश पार्ने कि सिंगो मुलुकले अपनत्वको भाव राख्नसक्ने ?
पूर्ण संविधान कि अपूर्ण मुर्कट्टाजस्तो ?
१ सय २६ जाति र ५४ हजार माइलको नेपालको चित्र अंकित संविधान कि अमूर्तशैलीको संविधान ?
मानवाधिकारसहितको संविधान कि द्वन्द्व र दण्डहीनता बढाउने संविधान ?
ठूला दलवीच सत्ता भागबण्डा मिलाउने संविधान कि आमजनताको हकाधिकार, समभाव सुरक्षित भएको संविधान ?
प्रश्न अनेक उठिरहेका छन् । किन उठिरहेका छन् भने संविधान घोषणा गरेको हप्ता दिनमा सुशील कोइरालाको ठाउँ केपी ओलीले पाउनेछन् । महिना दिनभित्र राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, सभामुख, उपसभामुखमा यिनै चार दलवीच भित्री भागबण्डाअनुसार निर्वाचनको नाटक मञ्चन हुनेछ । नाटकको मञ्च सजाउनका लागि संविधान आउने वातावरण आफैमा देशको दुर्भाग्य हो, संविधानसभाको अपमान हो । तैपनि संविधानसभाका कुनै सभासद मुख खोल्दैनन् । किनभने तिनको मुखमा पार्टी नेताले ‘चुप लागेर बस’ भन्ने ठेडी कोचिदिएका छन् ।

संविधान देश र देशवासीको सम्पत्ति बनोस् । यसकारण यही बेला हो संविधान निर्माताहरुलाई खबरदारी गर्ने । संविधानमा जीवन होस्, जनजीवनमा संविधान देखियोस्, शान्तिव्यवस्था र सुशासनको मार्ग प्रशस्त गरोस् । यसका लागि खबरदारी गर्ने सही समय यही हो । संविधानले संक्रमणलाई लुतो फालेजसरी फालोस्, अस्थिरताको अन्त्य गरोस्, शान्ति र प्रगतिको ढोका खोलोस् । संविधान निर्माणमा पवित्र प्रयास भयो भने भूकम्पको विपदलाई पुननिर्माण मात्र होइन नयाँ नेपाल निर्माण पनि सहजै गर्न सकिन्छ । संविधानमा देश र जनताप्रतिको जिम्मेवारीको, कर्तव्यवोधको पसिना परेन भने न संविधान दिगो हुनेछ, न देशको प्रगति नै सम्भव हुनेछ ।

राजनीति अपराधिकरण बढाउने, चोख्याउने गौदान बन्नुहुन्न । राजनीति अवाञ्छित र अयोग्य व्यक्तिलाई बरदान दिने माध्यम बन्नाले देशभित्र न सक्षम बस्न सक्ने भए, न योग्य युवाहरु टिक्ने भए । राजनीतिक निहीत स्वार्थीपन नै नयाँ नेपाल निर्माणको तगारो हो । संविधान निर्माण फास्ट ट्य्राकको नाममा नेताहरुले जेजस्तो हर्कतहरु देखाइरहेका छन्, त्यसको विश्लेषण गर्नेहरुले अनेक आशंका गर्ने ठाउँ पाएका छन् । संविधान निर्माणको यो चरण साह्रै कष्टकर चरण बन्दैछ । कतै बिद्रोह, बिस्फोट वा बिध्वंश हुने हो कि भन्ने त्रासदी पनि फैलिन थालिसकेको छ । संविधानमा कसैले धर्म खोजिरहेका छन्, कसैले जाति, कसैले प्रदेशमा पहिचान, कसैले एक वा अखण्ड प्रदेश । संविधानमा एक नेपाल र एक नेपाली हुनुपर्छ भन्ने आवाज मत्थर मत्थर सुनिन्छ । दलहरुमा राष्ट्रप्रतिको लगाव किन हो, पत्थर पत्थर देखिदैछ ?

संविधान संविधानका लागि बन्नुहुन्न । संविधान देशका लागि बन्नुपर्छ । यही उद्देश्यका लागि यक्ष प्रश्न उठेको हो– संविधान कस्तो ? संविधान कसका लागि ? संविधान, संविधान भनेर हामीले दशक बिताउन लागिसक्यौं । बल्ल बल्ल संविधान जारी गर्ने साइत जुर्न लागेको छ, यो साइत शुभ होस् । सबैले स्वीकार गर्न लायक संविधान बनोस् । संविधान सत्ता फेर्ने साधनका रुपमा मात्र नआओस् ।

संविधान निर्माणको अन्तिम चरण सुरु भइसक्दा नागरिक समाज र अधिकारकर्मी किन हो मौन ब्रत बसेका छन् । किन यो बर्ग गरुडको छायाँमा परेको सर्पजस्तो लाटो लाटो देखिन्छ । तिनको सक्रियता र सहजकर्ताको भूमिका साह्रै खड्कियो है ।


प्रतिक्रियाका लागि
rajan2012karki@yahoo.com 
 


प्रतिक्रिया पठाउनुस्
नाम
ईमेल
ठेगाना
प्रतिक्रिया
क्याप्चा   [Reload Image]
 
 

प्रतिक्रियाहरु



अरु समाचारहरु


कम्पनी रजिष्टार कार्यालय दर्ता नम्बर : ८४०५६/०६७/०६८
 
 
Old Baneshwor, Kathmandu, Nepal
+ 9 7 7 - 9 8 5 1 0 4 6 8 8 6
newvisionpoint@gmail.com


        E-mail: akhabartimes@gmail.com

अनलाईन सञ्चारमाध्यम दर्ता प्रमाण-पत्र नं. ३७३/०७३-०७४
न्यू भिजन प्वाइन्ट प्रा.लि.द्वारा सञ्चालित
info@akhabarnepal.com, news@akhabarnepal.com

सुबास मुखिया सुनुवार (SUBAS Kumar Sunuwar)
अध्यक्ष/सम्पादक (President/Editor)
Hemanta Gautam (Managing Director)

Desk Editor Team
Laxmi Kishori Parajuli, Ashok Siwakoti,
Yogendra Chaulagain, Mahesh Kumar Sunuwar, 
Subash Chamling Rai, 
Balkrishna Karmacharya, 
Milan Gurung,
Promise Gurung, Karna Bahadur Ghale,
Sangita Tamang, Rohini Chhetri,
Pawan Kumar Tamang, Mira Tamang Yonjan